News - Haberler
Var ol Kierkegaard!
| Tuesday, 01.26.2021, 11:38 PM | (220 views)
Var ol Kierkegaard!
Varoluşçuluk deyince akla gelen isimlerin başında her ne kadar Sartre yer alsa da bu harekete yön veren, felsefenin gamlı baykuşu Søren Kierkegaard. Onunla beraber girdiği yol ayrımı belirginleşen Varoluşçuluk, “Hıristiyan†ve “Tanrıtanımaz†olarak adlandırılmaya başladı. Yasemin Akış, Søren Kierkegaard’da Kaygı Kavramı adlı çalışmasıyla filozofun kaygıya yüklediği anlamı inceliyor.
/Archive/2021/1/26/234019374-ic4.jpgVaroluşçuluk deyince akla gelen isimlerin başında her ne kadar Sartre yer alsa da bu harekete yön veren, felsefenin gamlı baykuÅŸu Søren Kierkegaard. Onunla beraber girdiÄŸi yol ayrımı belirginleÅŸen Varoluşçuluk, “Hıristiyan†ve “Tanrıtanımaz†olarak adlandırılmaya baÅŸladı.Kierkegaard ilkin “ben baÅŸka kiÅŸilerden ayrı olmam nedeniyle varım†diyerek iÅŸe koyulur ve Hegel’le hesaplaÅŸmaya giriÅŸir.Ä°nsan aklının güçsüzlüğüne paradoks kavramıyla deÄŸinirken kesinlik (rasyonellik) yerine belirsizliÄŸi, umut yerine umutsuzluÄŸu, mantıksallığın ve ahlaki rahatlığın yerine duyguları öne çıkarır.Aklımızla ve bilgimizle kavrayamayacağımız pek çok ÅŸeyin bulunduÄŸu evrende Kierkegaard’un Hegel’i eleÅŸtirisi tam buraya denk gelir: KiÅŸisel duygu yoÄŸunluÄŸu ve öznellik ağır basar ve Kierkegaard bir anlamda Hegel’i ters yüz eder.AHLAKÄ° KÖTÃœLÃœKHıristiyan VaroluşçuluÄŸu’ndaki temel kavramlardan biri olan ahlaki kötülüğü Kierkegaard da sıkça iÅŸler. Bunun yanında yazgı Kierkegaard’un vazgeçemediÄŸi bir kavram.Nihayet paradoks, öznellik, umutsuzluk, duygu yoÄŸunluÄŸu ve bir başınalık gibi dönemeçler bizi asıl duraÄŸa; kaygıya götürür.Yasemin Akış, Søren Kierkegaard’da Kaygı Kavramı adlı çalışmasıyla bu durakta olup bitenleri inceliyor.Akış, Kierkegaard’un kaygı kavramını Hıristiyanlık’taki günah ve kalıtsal günahla bir arada iÅŸleyiÅŸine ve eÄŸitici bir tavır takındığına da deÄŸiniyor.Kaygıyı besleyen bu iki kavramın yanı sıra korkudan da bahseden Kierkegaard, korkunun belli bir nesne veya olaydan kaynaklandığını söyler ama kaygının membaında hiçlik bulunur.Kierkegaard için kaygı günahın koÅŸulu deÄŸil. Günahın aktif hale gelip kiÅŸinin kaygılanmasına neden olan ÅŸey, bireyin kendi sorumluluÄŸuyla yaptığı eylemler; bu yüzden Kierkegaard psikolojiyi esas yöntem olarak belirleyip çözümlemeler yapar.Buradan bakınca, Akış’ın da altını çizdiÄŸi gibi Kierkegaard, psikoloji ve felsefi antropolojinin harcını karmaya baÅŸlar.Kierkegaard’un kaygıyı “kiÅŸiyi ele geçiren ve korkulan†bir durum deÄŸil de insan olmanın bir parçası ÅŸeklinde ele alması kendi dönemi için büyük yenilik. Akış bunu “olaÄŸan dışı olan, var oluÅŸun kendisi†diye özetliyor./Archive/2021/1/26/234132311-ic5.jpgTÄ°TREYEN Ä°NSANKierkegaard’a göre insan nedensel olarak var olmaz, önce kendisi olması gerekir. Onu kendisi yapan ÅŸey ise tarihselliÄŸi, aklı, inançları ve özgürlüğü.Akış’ın da belirttiÄŸi üzere Kierkegaard insanı bu bakımdan bir sentez olarak algılar. Söz konusu sentez içinden özgürlük uçsuz bucaksız imkânlar sununca kiÅŸi tutumlarıyla, kararlarıyla ve seçimleriyle doÄŸadan uzaklaşır.Ä°ÅŸte Kierkegaard’un bahsettiÄŸi özgürlük karşısındaki tutum önce sancıyı sonra da kaygıyı doÄŸurur.Kaygı aynı zamanda özgürlüğü kısıtlayan bir ÅŸekle bürünür ve kiÅŸi kaygı içinde yaÅŸamayı öğrenmeye baÅŸlar. Yani “kaygı, belirsiz ve bizi sürekli takip eden niteliÄŸiyle hayatımızda varlığını sürdürür.â€Dolayısıyla Kierkegaard için kaygı, hem özgürlük hem de umutsuzlukla bir aradadır; umutsuzluk ve özgürlük insan varlığının deÄŸerlendirilmesinde çok önemli birer tutamaç olur.ÖZGÃœRLÜĞÜN OLANAÄžIÖzgürlüğünü kavrayan insan kaygıyla da yüzleÅŸir. Bu nedenle Kierkegaard, Akış’ın da hatırlattığı gibi kaygıyı “özgürlüğün olanağı†şeklinde tanımlar. Yani kiÅŸi seçimde bulunur ve bundan sonra da kaygı devreye girer.Ä°nsan iyiyi tercih edip seçebileceÄŸi gibi kötüye de yönelebilir, bu da seçme sorumluluÄŸunun yaratacağı korkuyu ve en sonunda kaygıyı gündeme getirir; insana bir titreme gelir.Akış, kaygıyı dillendiren Kierkegaard’un aslında insanın en halis tecrübesine atıf yaptığını söyler. Bu kaygı tecrübesi ise özgürlüğün ve var oluÅŸun anlamına iÅŸaret eder./Archive/2021/1/26/234327218-ic1.jpgAkış’ın kitapta “ilk günahtan†baÅŸlayarak Kierkegaard’un bir başınalık, korku, titreme, paradoks, duygu ve özgürlük gibi kavramlardan kaygıya uzanan yolculuÄŸunu anlatırken kaygı karşısında insanın sessizlikle çığlık atma arasında kaldığı anları da özetliyor sanki.Zamanın kuÅŸatıcılığıyla savrulan insanın yaÅŸadığı gerilimin bir yansıması olması bakımından Kierkegaard’un kaygı kavramı, Akış’ın yaptığı gibi dikkatle incelenmeli. VaroluşçuluÄŸun anlaşılıp kavranabilmesi için bu gerekli.Søren Kierkegaard’da Kaygı Kavramı / Yasemin Akış / Ayrıntı Yayınları / 192 s.
Deniz Yılmaz
Read more: https://www.turkish-media.com/forum/topic/660729-var-ol-kierkegaard/
Read more: https://www.turkish-media.com/forum/topic/660729-var-ol-kierkegaard/
Other News
Ahır yapımısırasında buldu: Gizemininçözülmesini istiyor
Putin ve Biden telefonda görüştü: "İlişkilerin normalleşmesi tüm dünyanınçıkarına olacak"
Erdoğan'ın ziyaretinin ardından Saadet Partisi'nden ittifak açıklaması
İngiltere'de Covidölümleri 100 bin kişiyi geçti, Başbakan Johnson "üzüntüyühesaplamasızor" dedi
Kılıçdaroğlu, Muharremİnce'nin partisine katılacağıiddia edilen 3 vekil ile görüştü
Türkiye’ye yaptırım sinyali veren Blinken, ABD senatosundan onay aldı
Türk askerinin Aden Körfezi'ndeki görev süresi 1 yıl uzatıldı
Anadolu Efes'in Avrupa'da 'Yıldız'ıparladı
Dünyaşampiyonu güreşçi Metehan Başar baba oldu
Yalova’da Alevilerin evlerinin işaretlenmesinin ardından soruşturma başlatıldı